Afscheid

Posted in Aberdeen on januari 17, 2009 by dirkmw

Daarnet een geweldig afscheidsfeestje gehad in het apartement van Abhinav en Ganesh. Nog twee dagen van afscheid en dan is er de terugkeer. Het is mooi om ergens afscheid van te kunnen nemen en ergens anders terug te kunnen keren. Ik hou van de mensen hier, maar ik hou ook van de mensen daar. En straks is het andersom. Kortom: the best of both worlds.

Calvijn

Posted in Aberdeen on januari 16, 2009 by dirkmw

Het schijnt dat er in Nederland een hype rondom Calvijn is ontstaan. Laat ik daar dan maar eens aan mee doen. Bij deze betitel ik mijn korte stukje uitdagend: Calvijn als Terrorist

 

 calvijn

Tijdens een van mijn eerste colleges over de Vroegmoderne Geschiedenis bestempelde de lezer dit potret anachronistisch als een Vroegmoderne Osama Bin Laden. Niet geheel onterecht, zou een jaar later blijken toen ik een lezing van een andere historicus bijwoonde die beweerde dat het Calvinisme het best begrepen kon worden als het ‘moderne’ Al Qaeda. Dit keer niet zonder zijn stelling te voorzien van argumenten. Het Calvinisme ontstond, zoals het woord eigenlijk al aangeeft, als een clubje rondom de theoloog Johannes Calvijn. Het was een grass roots movement, wat zoveel wil zeggen dat er geen centraal punt was vanwaaruit het zich verspreidde. Met behulp van de boekdrukkunst werden reisden Calvijns gedachten makkelijk door Europa. De beweging was trans-nationaal, voor zover nationaliteit iets zegt in de Vroegmoderne tijd. Het oversteeg de landsgrenzen en tegelijkertijd ook de taalgrenzen. John Knox, een Schot, was een belangrijke hervormer in Schotland, bijvoorbeeld.

‘Al Qaeda’ is eveneens een grassrootsmovement en heeft, tenzij Torah Borah als hoofdkwartier geldt, geen centrale uitvalsbasis of hierarchie. Het ‘Al Qaeda’-netwerk overstijgt de landsgrenzen van Afghanistan, Pakistan, Iran en andere delen in Centraal-Oost-Azie.  Maar terug naar de geschiedenis rond Calvijn. 

Calvijns gedachtegoed werd breed verspreid over Europa, maar ook aangepast. Samen met Luther, was Calvijn hiermee aanstichter van de opbloei van allerlei religieuze sektes en denominaties. Zo kreeg  je wederdopers en ik quote: “The Anabaptist leader of Muenster [was next] to name Jacob van Campen ‘putative bishop’ of the ‘new Zion in Amsterdam’…. Seven enthusiasts, men and women…, walked naked and unarmed, 10 February 1535, to proclaim the ‘naked truth’ of the new Eden…. The failure to secure public support in Amsterdam was signalized by the desperate behavior of the naaktloopers” or ‘naked walkers.’ Indeed, “this little coterie of wild visionaries proclaimed the ‘naked truth’ of an apocalyptic judgment and the coming of a communistic paradise.” Dit was onderdeel van de overname van de stad Munster: The Munster Rebellion was an attempt by radical Anabaptists to establish a theocracy in the German city of Munster. The city became an Anabaptist center from 1534 to 1535, and fell under Anabaptist rule for 18 months — from February 1534, when the city hall was seized and Bernhard Knipperdolling installed as mayor, until its fall in June 1535. 

En dan heb ik het nog niet gehad over een zekere James Naylor, een Engelse Quaker, die het interessant genoeg niet kon laten om op een ezel, gelijk Jezus, door de stad Bristol de rijden. 

Uiteraard was het Calvinisme ver verwijderd van deze vormen van geloofsbesef en heeft het zich beter staande gehouden dan bovenstaande voorbeelden van geloofsuitingen. Om redelijkheid en terughoudendheid te practiseren in een tijd die bol stond van losbandigheid is een bewonderenswaardig gegeven. Mijn C-factor is trouwens 47. En dan gaan nu de oogjes toe. Een goede nachtrust nog, met dromen of iets dergelijks.

Nieuw Jaar, Nieuwe post

Posted in Aberdeen on januari 13, 2009 by dirkmw

Het is al weer een tijdje geleden dat ik iets gepost heb. Maar een nieuw jaar eist een nieuwe post. En ik was ook nog wel benieuwd wie er nog meelezen. Mijn tijd in Aberdeen zit er bijna op. De gebruikelijke verbreding van horizon, het kennis maken met een andere cultuur, taal, natuur, de studie in een andere context en de internationale sociale contacten, het geleerde is mij dierbaar. Tegelijkertijd hebben de nieuwe inzichten en ervaringen mij gerijpt en ben ik van het dierbare dat ik heb achtergelaten en waar ik weer naar terugkeer meer gaan houden. Het afsluiten van een emotioneel en intellectueel veel vergend hoofdstuk in mijn leven geeft mij de mogelijkheid een nieuw hoofdstuk te starten. Ik ben al zeer benieuwd hoe dit zal verlopen en welke plot hierin zich zal ontwikkelen.

Wakker worden

Posted in Aberdeen on november 27, 2008 by dirkmw

Want wakker worden wordt wel moeilijk nu het zo laat licht wordt. En dat wakker worden niet altijd op de tijd gebeurt dat je het zelf wilt laat de volgende gebeurtenis zien. 

Het is al weer een tijdje terug, maar tegen mijn zin werd ik op een zondagmorgen om 5:20 wakker. Uit een diepe slaap werd ik gealarmeerd door een hard vervelend geluid. Versuft keek ik rond en stond ik op om te kijken wat er met mijn laptop aan de hand was. Na een tijdje te zitten prutsen en onder mijn laptop te hebben gekeken kwam ik er dan eindelijk achter dat het een brandalarm was dat ik hoorde. Ik ging naar de gang en zag daar drie van mijn huisgenoten, Samuel, David en Oscar, alledrie vragend en versuft uit hun ogen starend. De gang rook naar rook en het was ook wel wat mistig. Robbie was ondertussen ook komen kijken wat er aan de hand was. Ik liep maar eens naar de keuken om de oorsprong van alle rook te ontdekken. Daar zag ik dat de oven aanstond en als ik de oven opende kwam er een grote walm rook uit. Na de oven uit te hebben gezet, wat achteraf een beetje onzinnig was aangezien Samuel al het stopcontact eruit had gehaald, en de ramen open te hebben gedaan hoopte ik toch dat het brandalarm wel op zou houden. Ondertussen besloten we maar naar buiten te gaan en af te wachten. Ik trok dus snel wat aan en voegde mij niet veel later bij het hele woonblok dat al buiten stond. Ondertussen kwamen de porters en wardens eraan en vertrokken naar boven. In de kou stonden we buiten ons af te vragen wat er nu precies gebeurt was en waar Anand, onze afwezige huisgenoot, toch was. Na enkele ogenblikken kwamen de wardens naar buiten en vertelden iedereen dat ze weer naar binnen mochten…behalve de bewoners van 132, wij dus. Geen van ons vijven had de oven gebruikt en de aanstichter was al snel gevonden door zijn afwezigheid. We vertelden de wardens dat Anand waarschijnlijk nog op zijn kamer was en mochten weer naar binnen. De wardens vonden Anand versuft in zijn bed, maar al gauw keek hij angstig uit zijn ogen. Hij had ovenchips willen maken toen hij dronken en moe thuis kwam en was in slaap gevallen. Wel verwonderlijk dat we iemand door hebben laten slapen en zelf naar beneden zijn gegaan, maar altruïsme werkt misschien niet zo goed in verwarring en versuffing. 

Een hele belevenis in Keith House, 132. 

Het heeft hier pas ook heel hard gesneeuwd, wat reden was voor mijn eerste sneeuwballengevecht van het jaar. Een paar koude kogels ontvangen, maar zelf toch gelukkig de meeste hits gehad.

[I’m just a crosshair]

Kennis_2

Posted in Aberdeen on november 24, 2008 by dirkmw

Cursus 2; Literature and Science, From Frankenstein to Einstein

Hoe verhouden literatuur en wetenschap zich tot elkaar? Of, de wetenschapper als schrijver (Darwin) en de schrijver als wetenschapper (Zola). 

Darwin begon zijn schrijvershap met een reisverhaal, ‘the Voyage of the Beagle, Journal of Researches’ (1839). Vijf jaar lang had hij op de Beagle gezeten vanaf 1831. Als één van de weinige natural historians verkreeg hij daarmee een unieke status. T.H. Huxley, één van de belangrijkste vertegenwoordigers en verspreiders van het Darwinisme, zou op eenzelfde manier beroemd worden door zijn reis met het schip de Rattlesnake. Darwin’s reisverslag was voornamelijk gericht op een breed publiek en had voornamelijk als doel te laten zien hoe mooi de natuur was en wat voor kennis er allemaal uit te verkrijgen was. In veel opzichten was Darwin’s werk doorspekt met de Victoriaanse cultuur van zijn tijd. Soms werd zijn ‘Origin of Species’ gezien als een directe aanval op het scheppingsverhaal. Darwin liet zich echter leiden door een vraag die William Paley al in 1802 in zijn ‘Natural Theology’ had gesteld: waarom zijn dieren perfect aangepast aan hun omgeving? Darwin had alleen een ander antwoord op deze vraag dan deze bedenker van de horloge-analogie; ‘natural selection’. Het gevolg was dat in de biologie nu proximale (de interne mechanismen van dieren) en ultieme (waarom deze een natuurlijk voordeel geven t.o.v. andere dieren) verklaringen gegeven konden worden, louter op basis van materie en empirie. Maar wat was ‘natural selection’ nu eigenlijk precies? Hier komt de betekenis van Darwin als schrijver naar boven. De metafoor was namelijk alles behalve duidelijk, zowel voor wetenschappers als leken. Wie is de natuur? De filosoof Spinoza had bijvoorbeeld al beweerd dat God in feite gelijk stond aan de natuur; God of natuur, er was geen verschil. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Ernst Haeckel, Darwin’s Duitse bulldog (Huxley was zijn Engelse), zichzelf in de traditie van Spinoza en Goethe zette.

In meer opzichten sloot Darwin’s werk aan bij en zette zich af tegen de cultuur waarin hij leefde. Zijn werk was niet alleen beïnvloed door Paley’s ‘Natural Theology’, maar ook Chamber’s ‘Vestiges of the natural history of creation’ (1844). Dit werk, ondanks haar succes, werd negatief ontvangen door Darwin’s collega’s uit Cambridge en werd gezien als een vernietiging van Paley’s ontwerp en ontwerper argument. Darwin’s werk kwam daarmee niet uit het niets en sloot aan bij een al in gang gezette professionalisering. Hierdoor werd, met name door Huxley, wetenschap radicaal tegenover religie gezet om een scheidslijn te creeëren tussen de proffesionele wetenschapper en de clericale amateur. Deze tegenstelling is overigens gedeeltelijk kunstmatig, gezien de kritiek vanuit natuurkundige hoek, Darwin had namelijk geen idee hoe oud de aarde was en de lengte die hij nodig had om zijn evolutie theorie mogelijk te maken was langer dan de natuurkunde op dat moment had berekend, maar ook de brede integratie van de theorie in Christelijke kring. Darwin’s vriend Asa Gray bijvoorbeeld vond dat de evolutie theorie een prachtig antwoord gaf op één van de belangrijkste existentiële vragen: Waarom is er zoveel lijden in de wereld? In plaats van God die daar verantwoordelijk voor was, werd natuurlijke selectie daar nu verantwoordelijk voor. 

De schrijver als wetenschapper is een perspectief dat me ook tijdens deze cursus is binnengevallen. Op welke manier kan de relatie tussen schrijvers en wetenschap onderzocht worden? Kunnen schrijvers gezien worden als aanzetters tot wetenschap? Hoe belangrijk is de verwoording van wetenschap in literaire taal? Een negentiende eeuwse schrijver die zichzelf als wetenschapper zag was Emile Zola. Bekend misschien van zijn aanklacht tegen de staat in de zaak Dreyfus, behoorde deze Fransman tot de literaire stroming van het naturalisme. Hij zag zijn romans als experimentele test buizen waarin de realiteit tot extreme vormen kon worden gebracht. Een beetje als de film ‘Das Experiment’, waarin op eenzelfde manier mensen in een (laboratorisch) gevangenis experiment werden onderzocht, maar in dit geval slechts op papier. Zola was een wetenschappelijk determinist, die wetenschappelijk naar de samenleving keek en die vervolgens probeerde te duiden in literatuur. In zijn beroemde werk ‘La bête humaine’, onderdeel van de Rougon-Macquart cyclus, speelt hij de menselijke natuur van de verschillende karakters tegen elkaar uit in de in die tijd moderne omgeving van de trein, het treinstation, en de spoorwegen. Alle karakters vertonen eigenschappen van iets beestelijks en de roman kent geen vrolijk einde. 

Ik zit zelf nog een beetje in het donker over hoe schrijvers wetenschappelijk kunnen zijn. Als ik het me goed herinner heb ik een keer gehoord dat Dostojewski en zijn werk is geinterpreteerd als voorafgaand aan of voorbereidend van een wetenschap, jammer genoeg weet ik ook niet meer welke? Als ik me niet vergis worden veel wetenschappers beïnvloed door en vinden ze inspiratie bij schrijvers. Heeft dit invloed op hun wetenschap, ik zou zeggen van wel? In welk werkbaar historisch relationeel model zou dit gestopt kunnen worden? Geen idee. Om er een analogie bij te halen: Ik ben hier als schaatser begonnen, maar ben nu misschien in een wak terecht gekomen.

Dit was een deel van mijn evaluatie van de cursus.

Kennis

Posted in Aberdeen on november 20, 2008 by dirkmw

Want er wordt ook nog gestudeerd hier. 

Ik volg hier drie cursussen: 

Cursus 1; Writing the History of Science

Leerzaam seminar met een hoge inzet: Tien perspectieven op het schrijven van wetenschapsgeschiedenis. Allereerst, waarom werd wetenschap afgebeeld als een voortgaande vooruitgang van steeds meer kennis? Elke nieuwe kennis was weer beter dan de vorige en de laatste kennis was het beste. Eén van de belangrijkere en ondankbare taken van de historicus is hier een spin aan te geven. Zonder te gaan zitten zeiken is het belangrijk de illusies van veel mensen met de grond gelijk te maken en daarvoor in de plaats een aantal nieuwe te presenteren. De centrale vraag voor deze cursus zou kunnen zijn; hoe word ik een succesvolle wetenschapper? 

Het belangrijkste is het beeld dat mensen van je hebben. Een manier om wetenschappelijk over te komen is om jezelf terugtrekken uit de maatschappij. Lekker even rustig in je laboratorium, in je landhuis, op de bergtop, in de woestijn op zoek naar de ‘waarheid’. Om je vergaarde kennis vervolgens status te geven is het nuttig om een instituut te starten. Het belangrijkste hiervoor is een gebouw, maar een groep mensen met dezelfde ideeen over de natuur en wat kennis is helpt ook een heel eind. Om je kennis te verspreiden en tegelijkertijd wetenschappelijk te houden moet je een mix vinden tussen professionele en populaire publicaties. Je kunt ook alleen het eerste doen en de popularisering aan anderen over laten. Het belangrijkste wat je moet laten zien is dat je kennis niet persoonlijk is, maar universeel. Dit doe je door het te verheffen tot iets onafhankelijks van jezelf. Door het creeeren van een beeld van objectiviteit laat je zien dat jouw kennis universeel geldig is, maar niet plaats of persoonsgebonden is. Vertrouwen is daarbij belangrijk, maar het gebruik van materiaal zoals computers ook. 

Om één wetenschapshistoricus kunnen we niet heen: Steven Shapin. Hij komt erg vaak terug in de colleges en is vooral bekend om zijn ‘Leviathan and the Air Pump’, een onderzoek naar het begin van de Royal Society London en de empirische wetenschapper Boyle en zijn rivaal, de filosoof Hobbes. 

Een indrukwekkend artikel wat ik heb moeten lezen was ‘The Image of Objectivity’, van Galison en Daston. Met als ondertitel de Talismanic Image, laat dit artikel zien hoe objectiviteit tot stand is gekomen in verhouding tot beelden:  van aquarellen en schetsen tot fotografie en röntgenfoto’s. 

Tot zover de eerste cursus.

Edinburgh, Stonehaven en andere verhalen (foto’s)_4

Posted in Aberdeen on november 19, 2008 by dirkmw

En hier een overzicht van de laatste dag. 

afbeelding260

afbeelding262

afbeelding267

Met een groot denker op de foto.

afbeelding279

Even kloppen op de deur, maar er was niemand thuis. 

afbeelding282

afbeelding2841

En zo eindigde een geweldige week en is nu echt het najaar begonnen. De laatste blaadjes vliegen nu langs mijn raam en de winter zal spoedig aantreden.


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.